جمعیت فکر و اندیشه

وَ أسْتَادَى اللهُ سُبْحانَهُ الْمَلائِكَةَ وَديعَتَهُ لَدَيْهِم وَعَهْدَ وَ صِيَّتِهِ اِلَيْهِمْ فِى الاِذْعانِ بِالسُّجُودِ لَهُ وَ الْخُنُوعِ لِتَكْرِمَتِهِ

امام على عليه السلام در بخشى از خطبه اول نهج البلاغه در باره سجده بر آدم مى فرمايد:

خداوند سبحان از فرشتگان خواست تا وديعه اى را كه نزد آنها بود ادا كنند و پيمانى را كه با او درباره سجود براى آدم و خضوع براى بزرگداشت او بسته بودند عمل نمايند و فرمود: براى آدم سجده كنيد همه سجده كردند جز ابليس ...

در اين كه اين سجده چه سجده اى بوده است و آيا سجده براى غير خدا امكان پذير است، در ميان مفسّران گفتگوست.بعضى معتقدند كه اين سجده براى خدا بوده ولى به خاطر آفرينش چنين موجود شگرفى، در برابر آدم صورت گرفته است; بعضى ديگر مى گويند سجده براى آدم بوده، ولى نه سجده پرستش كه مخصوص خداست; بلكه سجده خضوع يا سجده تحيّت و اداى احترام.در كتاب عيون الاخبار از كتاب على بن موسى الرّضا(عليه السلام) آمده است: «كانَ سُجُودُهُمْ للهِِ تَعالى عُبُدِيَّتاً وَ لآدَمَ اِكْراماً وَ طاعَةً لِكَوْنِنا فى صُلْبِهِ; سجده فرشتگان براى خداوند به عنوان پرستش بود و براى آدم به عنوان اكرام و احترام، چرا كه ما در صلب آدم بوديم.»از اين حديث استفاده مى شود كه سجده فرشتگان دو جنبه داشت، هم جنبه پرستش خداوند و هم احترام آدم.شبيه آنچه در تفسير بالا گفته شد در آيه 100 سوره يوسف آمده است: و پدر و مادر خود را بر تخت نشاند و همگى به خاطر او به سجده افتادند».در حديثى از امام على بن موسى الرّضا(عليه السلام)در ذيل همين آيه نيز آمده است كه فرمود: امّا سجود يعقوب و فرزندانش سجده پرستش براى يوسف نبود ;بلكه سجده آنها به عنوان اطاعت و پرستش خدا و تحيّت و احترام يوسف بود همان گونه كه سجود ملائكه براى آدم چنين بود»