علامه مجلسی در جلد سوم بحار میفرماید : خداوند ازحضرت آدم ذریه او را تا روز قیامت بصورت ذر بیرون آورد یعنی از خردی وکوچکی مثل مورچه بودند بعد ارواح آنان را تعلق به این اجساد داد ودر آن حال کمال وعقل و شعور واختیار داشتند پس اخذ میثاق به وحدانیت خود ورسالت انبیا وائمه نمود و فرمود: الست بربکم ؟ عده ای که اصحاب یمین بودند از روی رغبت واطاعت گفتند : بلی و مابقی اصحا ب شمال بودند که از روی کراهت بلی گفتند سپس امتحان فرمود آنان را باینکه آتشی ظاهر شد وامر فرمود داخل آتش شوید . اصحا ب یمین داخل شدند وآتش بر آنان سرد شد و مابقی اعراض نمودند. واین امر تا 3 مرتبه انجام شد.

در معانی عالم ذر 3 مسلک وجود دارد : اول اخبار یمین که گویند این اخبار از متشابهات است و ادراک حقیقت آنان از درک ما بیرون است و تنها درک اجمالی آنها کافیست وعلم به آنها را باید به اهل بیت (ع) رجوع داد.

دوم مسلک شیخ مفید و سید مرتضی و طبرسی و اتباع ایشان است که آنرا حمل بر کنایه ، مجاز و استعاره نموده اند شیخ مفید میفرماید : خداوند خارج کرد از پشت آدم (ع) ذریه او را و پر کرد افق را و آنها را 3 قسم کرد و بعضی نور بدون ظلمتند وآنان پاکان از گناه از اولاد آدم (ع) هستند، بعضی ظلمت بدون نورند و آنان همان کفارند که هیچ طاعتی ندارند و بعضی نور و ظلمتند و آنان اهل طاعت و معصیتند و غرض از اخراج ذریه آدم (ع) بصورت مزبور این بود که خدا خواست کثرت نسل او را و قدرت و عجایب خلقت را به او بشناساند وآنچه را که بعد واقع میشود به او بفهماند....

سوم مسلک کثیری از علماء متقدمین ومتاخرین است که تمام اخبار وارده در این باب را صحیح میداند و عقیده دارد که منظور از آنان همان ظاهر آنهاست ومنافاتی با هیچ اصل وقاعده دینی و عقلی ندارد و هر کس در آن عالم هر چه را قبول نموده از روی احتیار وشعور بوده و حتی بعضی فرموده اند شعور و عقل در آنجا بیشتر بوده تا این عالم.

به نقل ازکتاب 82 پرسش آیت الله شهید دستغیب